رابطه اعتیاد و شخصیت و گرایش به مصرف مواد (بخش دوم)


در ادامه مطالب بخش اول مقاله رابطه اعتیاد و شخصیت، لازم است بدانید که اختلالات شخصیتی مختل کننده رابطه فردی و میان فردی می باشند. در این زمان شخص ممکن است به هر چیزی مثل خشونت، دزدی، اعتیاد و… سوق پیدا کند. در مقابل افرادی که به لحاظ روانی در سلامت هستند با گرایش به مصرف مواد مخدر، خود را به برخی مشکلات و اختلالات شخصیتی دچار می کنند که کار درمان و ترک اعتیاد را بسیار دشوار می نماید.

در بخش اول مقاله به بررسی موارد ذیل پرداختیم:

  1. سبب شناسی اعتیاد
  2. رابطه اعتیاد و شخصیت چیست؟
  3. هیجان خواهی
  4. خود پنداره(Self Concept)

در بخش دوم مقاله به بررسی سایر ویژگی های شخصیتی موثر در گرایش به مصرف خواهیم پرداخت. در صورت داشتن سوال در رابطه با موضوع مطرح شده، برای یافتن پاسخ تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

 

 

سرسختی

 

سرسختی

یکی از ویژگی های شخصیتی که در گرایش به مصرف مواد مخدر نقش دارد، سرسختی (Hardiness) است. این ویژگی آستانه تحمل و نحوه برخورد با شرایط را تعیین می کند. طبق نظر متخصصان افراد سرسخت در برابر فشارهای روانی و مشکلات زندگی رفتار سالمی از خود نشان می دهند و آن را جزءی از زندگی می دانند.

سرسختی شامل سه مولفه کنترل، تعهد و چالش است. افرادی که از سرسختی پایینی برخوردار هستند در مواجهه با مشکلات زندگی به جای ایستادگی و تحمل، رفتار مقابله ای اجتنابی مثل انکار از خود بروز می دهند.

افراد با سرسختی پایین در بیان مشکلات اغراق زیادی دارند و آن را تهدیدی برای زندگی می دانند. در برخورد با مشکلات احساس عجز کرده و کنترل خود را به دست آن می دهند. در نهایت برای ایجاد آرامش و فراموشی لحظه ای، گرایش به مصرف مواد مخدر پیدا می کنند. طبق تحقیقات انجام شده بر روی دو گروه افراد مبتلا به اعتیاد و سالم، مولفه های سرسختی در افراد مبتلا حضور کم رنگ تری داشتند در صورتی که افراد سالم درصد بالایی از مولفه ها را دارا بودند و رویدادهای زندگی را طبیعی قلمداد می کردند.

 

هوش هیجانی ( (Emotional Intelligence

مفهومی دیگر که در گرایش به مصرف موثر است، هوش هیجانی یا Emotional Intelligence می باشد. هوش هیجانی مهارت ها، استعدادها و توانایی غیرشناختی است که توان فرد را در مقابل فشارهای روانی افزایش می دهد. هوش هیجانی همچنین به معنی شناخت و مدیریت خود و روابط با دنای پیرامون می باشد.

افراد با هوش هیجانی بالا در تنطیم هیجانات خود موفق عمل می کنند. تحقیقات گرایش به مصرف مواد مخدر نشان می دهد افرادی که رشد عاطفی ناکافی داشته و هیجانات منفی را تجربه کرده باشند از احتمال گرایش زیادی برخوردارند.

طبق تحقیقاتی که در مناطق شمالی ایران انجام شد مشخص شد افراد با هوش هیجانی بالا علاوه بر درک درست از اتفاقات و واقعیت، میزان همدردی بیشتری نیز دارا هستند.

 

 

طرحواره

طرحواره ها

این واژه اولین بار توسط ژان پیاژه عنوان گردید. هر فردی چارچوبی در ذهن خود دارد که اتفاقات و رویدادهای جهان را طبق آن برداشت و تفسیر می نماید. طرحواره ها سازمان دهنده اطلاعات دریافتی از محیط هستند. حال در صورت داشتن چارچوب ذهنی نامناسب، این اطلاعات می توانند به صورت تفسیرهای نادرست و غیر واقعی نمود یابند.

طرحواره ها در دوران کودکی شکل می گیرند و انواع مختلفی دارند که در رابطه با گرایش به مصرف مواد مخدر طرحواره های اشاره شده ذیل دارای ارتباط هستند.

  • طرحواره رها شدگی
  • طرحواره انزوای اجتماعی
  • طرحواره بی اعتمادی
  • طرحواره محرومیت هیجانی
  • طرحواره شکست
  • طرحواره آسیب پذیری

به عنوان مثال در طرحواره رها شدگی یا طرد فرد در ذهن خود درگیر افکاری مثل از دست دادن عزیزان است. برخی مواقع خود وی متوجه این روابط نیست زیرا ناخودآگاه می باشد. و خود به خود از دیگران فاصله می گیرد چون ترس از دست دادن اطرافیان مانع ارتباط می گردد. در این موارد فرد یا به انزوا کشیده می شود یا در روابط سعی بر کنترل فرد برای جلوگیری از رفتن دارد(در صورتی که درست نیست).
فرد مستعد دارای این طرحواره برای پر کردن جای خالی دیگران گرایش به مصرف پیدا می کند و به انواع مواد مخدر می پردازد. زمانی که فرد به طور کاذب و زودگذر آرامش می یابد در پشت ماجرا این احساس در حال عمیق شدن است.

 

نکته: لازم به یادآوری است که ویژگی های شخصیتی ذکر شده تنها علت گرایش به مصرف افراد نمی باشد. و نباید هر فردی با داشتن یکی از این ویژگی های شخصیتی را در محدوده اعتیاد قرار دهیم. در گرایش افراد به مصرف مواد مخدر عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و  شغلی هم دخیل هستند.

 

 

نقش کیفیت خواب

نقش کیفیت خواب در گرایش به مصرف مواد مخدر چیست؟

در رابطه با چرخه خواب و بیداری در ایران تحقیقات بسیار کمی انجام شده است ولی طبق تحقیقات انجام شده در دانشگاه لیدز مشخص شد که افراد با تیپ شخصیتی عصرگرا(افرادی که شب ها بیدار و کار خود را انجام داده و در روز می خوابند و معمولا در طول روز خواب آلودند) به نسبت تیپ بامدادگرا(افرادی که در طول روز به کار پرداخته و شب ها می خوابند) میزان الکل و نیکوتین بیشتری مصرف می نمایند.

نتایج این تحقیق نشان دهنده رابطه منفی کیفیت خواب و گرایش به مصرف است. بنابه تحقیقی که در دانشگاه شهید چمران اهواز به انجام رسید، مشخص شد که تیپ شخصیتی بامدادگرا با مصرف مواد مخدر رابطه منفی دارد. و افراد تیپ شخصیتی عصرگرا برای جلوگیری از خواب آلودگی و کنترل خود به مصرف الکل، کافئین و مواد مخدر روی می آورند.

 

خواب نامناسب می تواند فرد را در معرض انواع اختلالات از قبیل افسردگی، اضطراب و خوردن قرار دهد. افزون بر آن خواب ناکافی موجب توهم فرد و قطع ارتباط وی با واقعیت می گردد.

 

سایر ویژگی های زمینه ساز اعتیاد

  • تجربه جویی
  • ناکامی
  • زیاده خواهی
  • نافرمانی
  • مشکلات جنسی
  • در دسترس بودن مواد
  • بدبینی
  • ترس از شکست
  • بیش فعالی
  • بیکاری
  • باور نادرست نسبت به مواد مخدر
  • مهارت اجتماعی ضعیف
  • جامعه ستیزی

 

در بخش دوم مقاله به بررسی ویژگی های شخصیتی دیگر مرتبط با گرایش به مصرف پرداختیم. شما عزیزان می توانید در صورت وجود هرگونه سوال، جهت مشاوره رایگان با مشاورین راز ماندگار در ارتباط باشید.

 

بریا دانلود این مقاله بر روی این متن کلیک کنید

دیدگاهی وجود ندارد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *