علل و درمان اعتیاد به مواد مخدر


علل و درمان اعتیاد به مواد مخدر

تعریف اعتیاد (Addiction) در طی دهه‌های گذشته تغییرات زیادی را تجربه کرده است. در گذشته تعریف اعتیاد صرفاً به وابستگی به مواد مخدر شیمیایی (Substance Dependence) محدود بود.

پس از مدتی تقسیم بندی دیگری در تعریف اعتیاد رایج شد: اعتیاد فرایندی (Process Addiction) در برابر اعتیاد شیمیایی (Chemical Dependency). مثلاً اعتیاد به قمار به عنوان اعتیاد فرایندی و اعتیاد به هرویین به عنوان اعتیاد شیمیایی در نظر گرفته می‌شد (و می‌شود).

اما این تقسیم بندی جدید در تعریف اعتیاد از نظر روانشناسی، اگر چه در مجامع علمی مفید بود اما در فضای عمومی جوامع تاثیر چندان مثبتی نداشت.

مواد مخدر ممکن است شامل هروئین و یا مواد مخدر قانونی مانند اکسی کدون، بوپرنورفین، مورفین، کدئین، متادون و فنتانیل باشد. داروهای مخدر به منظور تسکین دردهایی که با داروهای ضعیف‌تر درمان نمی شوند، از طرف ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی استفاده می شود. اما تجویز یا استفاده نادرست و نا به جا از آن به راحتی می تواند منجر به اعتیاد شود. به همین دلیل است که بسیاری از افراد معتقدند که اعتیاد به مواد مخدر خارج از کنترل آن‌ها بوده است.

اختلالات مرتبط با مواد افیونی با استفاده بیش از حد، سوء استفاده و وابستگی به این داروها همراه است. این موارد شامل اختلال در مصرف مواد افیونی، مسمومیت با مواد افیونی و ترک مواد افیونی است.

طبق آخرین آمارها بیش از 250 میلیون نفر در جهان مصرف مواد مخدر دارند. در ایران طبق آمار رسمی ستاد مبارزه با مواد مخدر بیش از 2 میلیون و 800 هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد مخدر وجود دارد.

تریاک و شیره با 66.8 درصد، حشیش و ترکیبات مشابه مانند گل و ماری جوانا با 11.9 درصد و هروئین و کراک با 10.6 درصد بالاترین شیوع مصرف را داشته اند و شیوع مصرف شیشه و مواد روانگردان رو به افزایش بوده است. در ایران از تعداد مصرف کنندگان تفننی(سوءمصرف) آماری در دست نیست.

وابستگی(Dependency):

به مصرف مکرر یک ماده یا دارو با یا بدون وابستگی جسمی اطلاق می شود. اصطلاح وابستگی در مباحث اختلالات مصرف مواد به یکی از دو مفهوم زیر به کار می رود:

در وابستگی رفتاری فعالیت های موادجویی و شواهد مربوط به الگوهای مصرف بیمارگونه مورد تاکید قرار می گیرد. اما وابستگی جسمانی به اثرات جسمی دوره های متعدد مصرف ( تغییرات فیزیولوژیک ناشی از مصرف) مواد اطلاق می شود که قطع مصرف موجب ایجاد علائم و سندرم ویژه ای می شود.

وابستگی روانی به نوعی عادت و خوگیری گفته می شود که بصورت عطش مداوم یا متناوب مصرف مواد(میل شدید) برای اجتناب از حالت ناخوشایند و ملالت آور بروزمی کند. وابستگی جسمی، روانی و رفتاری از شاخصه های اصلی اختلالات مصرف مواد هستند.

سوء مصرف (Abuse):

به استفاده از یک ماده خارج از هنجارهای اجتماعی و یا تجویز طبی اطلاق شده که در عامیانه به عنوان مصرف تفننی شناخته می شود. اگر سوء مصرف مربوط به مصرف نادرست داروهای تجویز شده از طرف پزشکان باشد به آن مصرف نابجا (misuse) گفته می شود.

اعتیاد(Addiction):

به استفاده مکرر و فزاینده از یک ماده و یا دارو که محرومیت از آن موجب ایجاد علائم ناخوشایند و آزار دهنده و نیز عطش و تمایل غیر قابل کنترل جهت مصرف مجدد(احساس اجبار به مصرف) گردد، اعتیاد گفته می شود که به تضعیف و تباهی وضعیت وعملکرد جسمی و روانی فرد منجر می گردد.

هر چند اثرات هر ماده مشخص در این روند اهمیت زیادی دارد اما افراد مختلف با مصرف یک ماده خاص احساس متفاوتی را تجربه می کنند. عوامل انگیزشی در افراد مختلف متفاوت است و همچنین در مراحل مختلف ایجاد این بیماری عوامل متفاوتی دخیل هستند. عواملی مانند دسترسی به مواد، مقبولیت اجتماعی و فشار همسالان در نخستین بار مصرف مواد تاثیر دارند اما علیرغم اینکه هر ماده اثر اعتیادآور خاصی بر مغز دارد با مصرف مکرر در افرادی با شخصیت و خصوصیات بیولوژیک و ساختار مغزی مختلف، تغییرات متفاوتی در مغز بوجود آمده ادراک متفاوتی از مواد خواهند داشت. علائم جسمی اعتیاد به مواد مخدر

  • انقباض یا گشاد شدن مردمک
  • لکنت زبان
  • اختلال در توجه یا حافظه
  • خواب آلودگی یا کما

ترک اعتیاد به مواد مخدر

افرادی که ترک اعتیاد به مواد مخدر را تجربه می کنند ممکن است علائم زیر را از خود بروز دهند:

  • اضطراب
  • بی قراری
  • تحریک پذیری
  • افزایش حساسیت نسبت به درد
  • احساس درد، اغلب در قسمت پشت و پاها
  • حس شدیدی از اضطراب
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • ترشح بیش از حد اشک

 

دیدگاهی وجود ندارد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *